Netcongestie en woningbouw

Netbeheerder TenneT heeft een tijdelijke aansluitstop voor elektriciteitsaansluitingen aangekondigd in de provincie Utrecht.

Het gaat om:

• nieuwe elektriciteitsaansluitingen
• het verzwaren van bestaande aansluitingen

De maatregel is nodig vanwege de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet. Hierdoor kunnen aanvragen voor nieuwe of zwaardere aansluitingen tijdelijk niet worden gerealiseerd.

De aansluitstop geldt voor een groot deel van de provincie Utrecht. Voor een aantal gebieden geldt deze maatregel (nog) niet.

Wat doet de provincie?

De provincie Utrecht beheert het elektriciteitsnet niet, maar werkt samen met netbeheerders, het Rijk en andere provincies aan oplossingen.

De inzet is gericht op:

• het zo goed mogelijk benutten van de beschikbare netcapaciteit
• het mogelijk maken van ontwikkelingen binnen de bestaande ruimte op het net

Hoe nu verder?

De situatie op het elektriciteitsnet wordt continu gemonitord. Samen met partners wordt gewerkt aan maatregelen om de gevolgen van de aansluitstop te beperken.

Nieuw kader netcapaciteit en gevolgen voor woningbouw

Op 1 januari 2026 heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een nieuw kader vastgesteld voor de verdeling van schaarse netcapaciteit. Dit kader bepaalt welke projecten voorrang kunnen krijgen bij het aanvragen van transportcapaciteit op het elektriciteitsnet.

Binnen dit kader krijgt woningbouw prioriteit boven bedrijfsactiviteiten, maar minder prioriteit dan bijvoorbeeld projecten die van belang zijn voor nationale veiligheid. Netbeheerders werken momenteel aan de implementatie van dit nieuwe kader. Dit gebeurt in afstemming met het Rijk, de ACM, netbeheerders, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Naar verwachting volgt in april 2026 meer duidelijkheid over de exacte uitwerking.

Onderstaande informatie geeft de huidige stand van zaken op hoofdlijnen weer. Hierbij geldt dat details nog kunnen wijzigen.

Situatie tot 1 juli 2026

Tot 1 juli 2026 werkt netbeheerder Stedin nog volgens de bestaande werkwijze.

Voor woningbouwprojecten die beschikken over een vergunning en een huisnummerbesluit is het mogelijk om via mijnaansluiting.nl transportcapaciteit aan te vragen. Indien capaciteit beschikbaar is, wordt deze toegewezen vanuit bestaande reserveringen.

Periode 1 juli tot 1 oktober 2026

In de periode van 1 juli tot 1 oktober 2026 kunnen woningbouwprojecten met een vergunning en een huisnummerbesluit nog steeds een aanvraag indienen voor transportcapaciteit.

Deze aanvragen worden echter op een wachtlijst geplaatst. In deze periode wijzen netbeheerders beschikbare capaciteit eerst toe aan projecten met een hogere prioriteit dan woningbouw, die al langer op de wachtlijst staan.

Vanaf 1 oktober 2026

Vanaf 1 oktober 2026 kunnen woningbouwprojecten opnieuw transportcapaciteit toegewezen krijgen, mits deze beschikbaar is.

De toewijzing vindt plaats op basis van het moment van aanvragen. Projecten die al eerder op de wachtlijst zijn geplaatst, worden daarbij als eerste behandeld. Nieuwe aanvragen worden in volgorde van binnenkomst verwerkt.

Vanaf dit moment geldt ook dat eerder in het proces een aanvraag kan worden ingediend. Naar verwachting is een anterieure overeenkomst of een vastgesteld omgevingsplan voldoende om een aanvraag te doen. Daarnaast kunnen woningbouwprojecten vanaf dat moment in aanmerking komen voor prioritering, mits deze is aangevraagd.

Meer informatie is te vinden via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

Stedin

In de provincie Utrecht is Stedin de regionale netbeheerder. Meer informatie vindt u op hun website. 

• Grootzakelijk
• Thuis en kleinzakelijk 

Slimmer energiegebruik

Om netcongestie te beperken is niet alleen uitbreiding van het elektriciteitsnet nodig, maar ook slimmer gebruik van energie. Dit vraagt inzet van alle betrokken partijen: bewoners, bedrijven, overheden en projectontwikkelaars.

Bewoners kunnen bijvoorbeeld hun elektrische auto opladen buiten de piekmomenten. Bedrijven kunnen hun energieverbruik beter spreiden over de dag. Overheden kunnen ruimte faciliteren voor energiehubs. Projectontwikkelaars kunnen in hun plannen rekening houden met de beschikbare netcapaciteit. Door gezamenlijk slimmer om te gaan met energie, kan de druk op het elektriciteitsnet worden verminderd.

Netbewuste nieuwbouw

Netbewust bouwen is essentieel om woningbouw mogelijk te houden binnen de grenzen van het elektriciteitsnet. Bij een netbewust ontwerp wordt de piekbelasting van een wijk zo laag mogelijk gehouden.

Dit kan door slimme keuzes in het ontwerp en door toepassing van efficiënte bouw- en installatietechnieken, zoals goede isolatie en energiezuinige warmtesystemen. Hoe beter een wijk wordt afgestemd op de beschikbare netcapaciteit, hoe meer ruimte er overblijft voor andere ontwikkelingen.

Ook in situaties waarin sprake is van een aansluitstop draagt netbewust bouwen bij aan een zo efficiënt mogelijk gebruik van toekomstige netcapaciteit.

Netbewust bouwen in de praktijk

Meer informatie over de toepassing van netbewust bouwen is te vinden in de volgende documenten:

• Handreiking netbewuste energieconcepten
• Netbewuste nieuwbouw vanuit stedenbouwkundig perspectief

Omgevingsverordening en netcapaciteitsplafond

Om netbewust bouwen structureel te borgen, werken de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht aan de invoering van een netcapaciteitsplafond voor nieuwbouwwijken.

Hiervoor worden instructieregels opgenomen in de Omgevingsverordening. Naar verwachting treden deze regels in 2027 in werking.

Meer informatie

Meer informatie over de wijziging van de Omgevingsverordening en de gevolgen voor gemeenten en projectontwikkelaars:

• Netcapaciteitsplafond in de praktijk
• Proces en planning van het netcapaciteitsplafond

De provincie Utrecht werkt samen met partners aan oplossingen voor netcongestie. Met netbeheerders en andere overheden werken wij aan het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet. Daarnaast onderzoeken wij manieren om de impact van netcongestie te verminderen. Dat leidt tot inzichten en adviezen voor het beter benutten van het huidige elektriciteitsnet en een slimmer energiesysteem. Op dit kennisplatform netcongestie van de provincie Utrecht vindt u relevante kennis over netcongestie en slimme oplossingen om het bestaande net netbewust te gebruiken.

Naar het kenniscentrum

Wilt u zelf meewerken aan oplossingen voor netcongestie? Denk samen met overheden, bedrijven, en netbeheerders mee in onze werkplaats netcongestie.

Ontdek de werkplaats netcongestie